„Wiele kultur – jeden dom” Opolskie Eduko 2016

„WIELE KULTUR – JEDEN DOM” 

01.09 – 31.10.2016r.

O PROJEKCIE:

Jest to projekt z zakresu edukacji kulturowej, dzięki któremu dzieci wczesnoszkolne wraz z opiekunami mogą obcować z dziedzictwem kulturowym Opolszczyzny.

Projekt zakłada utworzenie czterech grup warsztatowych w dwóch miejscach: w Groszowicach oraz w Dobrzeniu Wielkim. W każdym z tych miejsc przeprowadzimy warsztaty fotograficzne, których wynikiem będzie wystawa prac i warsztaty malarstwa wielkoformatowego, których wynikiem będzie mobilny mural. Do każdej z grup zaprosimy 10-tkę dzieci wraz z rodzicami Podczas warsztatów uczestnicy będą dyskutować o tym, co to jest tożsamość Śląska, jak to się do nich odnosi i przetwarzać te spostrzeżenia poprzez fotografię i malarstwo symboliczne.

Fotografowie będą chodzić po okolicy, porównywać współczesną architekturę do tej zachowanej na zdjęciach archiwalnych lub też zachowanych w pamięci sąsiadów, czy rodziny. Będą utrwalać najistotniejsze miejsca na swoich fotografiach, z których finalnie powstanie wystawa.

Wśród mieszkańców dzielnicy wolontariusze przeprowadzą sondę, gdzie padną pytania o tożsamość, historię rodziny, relacje z mniejszościami etnicznymi i narodowymi. Uzyskane wypowiedzi grupa plastyczna będzie starała się ubrać w język symbolu aby stworzyć mural. Rodzice będą równoprawnymi uczestnikami i twórcami.

Pogłębiając świadomość regionalną wszyscy uczestnicy wezmą udział w lekcji muzealnej na temat wielokulturowości Opolszczyzny i zwiedzą wystawę etnograficzną w Muzeum Śląska Opolskiego.

Całość działań zwieńczy film promocyjny dokumentujący najważniejsze wydarzenia w projekcie oraz pokaz prac uczestników w formie wystawy.

Z najciekawszych zdjęć zostaną zrobione kartki pocztowe promujące projekt.

DLACZEGO?:

Historia Górnego Śląska , którego częścią jest Opolszczyzna od zawsze była bardzo złożona. Po II wojnie światowej i przesunięciu granic skomplikowała się jeszcze bardziej. Obszar współczesnej Opolszczyzny zamieszkują  głównie trzy grupy narodowe/etniczne: Niemcy, Ślązacy i przesiedleńcy. Przy czym należy zdawać sobie sprawę , że miano „przesiedleńcy” obejmuje: Kresowiaków z terenów dzisiejszej Ukrainy, Polaków z Kielecczyzny i Małopolski, Nowosądeckich górali, Polaków z terenów Polski centralnej i wschodniej i innych. Stosunek ludności, która po wojnie została na tych terenach, do „nowych mieszkańców” to ok. 46% do 54% (dane za Opolskim Rocznikiem Muzealnym XVIII  cz. II, pt. „Pochodzenie terytorialne ludności napływowej i geografia powojennych osiedleń na wsi opolskiej” pod red. U. Zajączkowskiej z 2011r.)

Zdarzenia wojenne i towarzysząca jej trauma odcięły ludzi od przeszłości, do której nie chcieli wracać. Nie chcieli a także nie mogli. Nie mogli, gdyż z dnia na dzień zaczęli żyć wśród swoich wrogów (Polacy – Niemcy) ale także ze względu na nieufność społeczeństwa do powojennej władzy socjalistycznej. Tajono swoje pochodzenie, ilość osób w rodzinie, historię i kulturę. Efektem tego jest „zanik pamięci”, o którym pisze J. Hajduk – Nijakowska („Współczesna kultura regionalna Opolszczyzn”. W: Przyczynek do refleksji nad kulturą

Górnego Śląska, (red.) Lis M., Nowak Z., Opole 2011), a  także wyparcie własnych korzeni. Potomkowie przesiedleńców zaczęli się identyfikować z wartościami ogólnonarodowymi, a nie lokalnymi, przynależnymi dla ich grup etnicznych. Zaczęto budować nową – oficjalną kulturę, a przekaz międzypokoleniowy jest w zaniku.

Mniejszość Niemiecka, która na tych terenach została (udowadniając po wojnie swoje polskie pochodzenie w obawie przed wydaleniem) dbała o kultywowanie swojej kultury ale w ukryciu, wśród „swoich”. Funkcjonuje kilkanaście organizacji mniejszości niemieckiej jednak ich działalność zawsze skierowana jest do wewnątrz, a mimo oficjalnej działalności niemal nie jest widoczna dla mieszkańców innego pochodzenia, nie mówiąc o możliwości włączenia i przenikania.

Ślązacy na Opolszczyźnie, przed II wojną światową stanowiący element czysto polski, dziś potocznie identyfikowani są z Niemcami. W Polsce stowarzyszenia Śląskie walczą o uznanie Ślązaków za narodowość, jednak ogromne różnice kulturowe Ślązaków z Opolszczyzny i np. okolic Katowic lub Sosnowca sprawiają, że trudno widzieć w nich jedna grupę narodową ze wspólną kulturą, symbolami i językiem.

Trzeba koniecznie powiedzieć również o tym, że tzw. „przesiedleńcy” tak samo nie są widoczni w tej wielokulturowej mieszance społecznej. Nie znane są wzory twórczości ludowej, pieśni lokalne czy też legendy, baśnie i inne przejawy kultury kresowej (poza, być może wąską grupą specjalistów).

Problem dotyka wszystkich mieszkańców którzy na rzecz budowy zgodnego, dostatniego życia nie drążą tego, co w historii bolesne. Zatajają miejsca pamięci, świętują w izolacji. Milczą.

Wynikiem tej sytuacji jest swoiste wykorzenienie i/lub izolacja w zakresie obcowania ze swoim dziedzictwem kulturowym, oraz możliwością jej przekazywania kolejnym pokoleniom. W pokoleniu dzisiejszych 30- latków coraz częściej pojawia się pytanie o korzenie, tożsamość i miejsce w społeczności swojego regionu. Te pytania pojawiają się głównie podczas działań animacyjnych lub ich projektowania.  Zresztą ich dobitnym wyrazem jest działalność Ruchu Autonomii Śląskiej, który jako reprezentant Ślązaków Górnego Śląska (więc także Opolszczyzny) opera swoje postulaty i działania na zdefiniowaniu tożsamości, którą ciągle dodefiniowuje ubiegając się o uznanie narodowości Śląskiej przez państwo Polskie.

Razem z upływającym czasem, zmianą warunków społeczno-politycznych pytanie o tożsamość mieszkańców Opolszczyzny i ich dziedzictwa zaczyna się pojawiać.

Jako mieszkańcy tego województwa, działający na jego terenie widzimy różnice w mentalności grup mających różne pochodzenie. Nasze obserwacje potwierdzają liczne rozmowy z organizacjami pozarządowymi  i działaczami skupionymi na animacji, pracy społecznej, kulturalnej, domami kultury, którzy obserwują pewnego rodzaju wrogość, a na pewno podział na „swoich” i „obcych”.  Obserwowane różnice nie są widoczne w życiu codziennym, wychodzą „na wierzch” dopiero wtedy, kiedy te grupy muszą ze sobą współpracować. Widoczne są enklawy Ślązaków , Polaków i Niemców dominujące na danym terenie.

PARTNERZY PROJEKTU:

PSP 24 Opole-Groszowice

logo2Malutkie

Gminny Ośrodek Kultury w Dobrzeniu Wielkim

pobrane

Fundacja „W rozwoju”

13820604_10210467881195651_733383335_n

Radio Opole – patron medialny

pobrane

 

OSIĄGNIĘTE CELE i REZULTATY

Szczęśliwie udało nam się osiągnąć wszystkie zamierzone cele:

  1. Cel strategiczny, którym było umożliwienie młodym ludziom i ich rodzicom kontaktu z własnym dziedzictwem kulturowym, wartościami i treściami regionalnymi poprzez działania artystyczne umożliwiające aktywny i krytyczny udział w kulturze.
  2. Cele pomocnicze, jakimi były edukacja kulturowo-artystyczna dzieci wczesnoszkolnych i ich opiekunów.

Udało się:

  • Zebrać informacje od społeczności lokalnej jaki panuje stosunek mieszkańców Groszowic i Dobrzenia Wielkiego do zróżnicowania kulturowo etnicznego.
  • Pobudzić rozmowy na temat tożsamości kulturowej wśród dzieci i dorosłych.
  • Stworzyć okazję do rozwijania zdolności artystycznych dzieci
  • Zapoznać uczestników z nowym spojrzeniem na sztukę poprzez bazowanie na archiwaliach i wspomnieniach starszych ludzi – względem fotografii oraz poznać techniki malarstwa wielkoformatowego – względem warsztatów plastycznych.
  • Stworzyć rodzicom możliwości twórczego spędzania wolnego czasu ze swoimi dziećmi

Poszerzyć wiedzę dzieci – uczestników z zakresu historii i kultury regionu.

W projekcie zorganizowaliśmy cykl warsztatów fotograficznych (13h) oraz cykl warsztatów plastycznych (13h) dla dwóch grup: w Dobrzeniu Wielkim oraz w Opolu-Groszowicach.

Warsztaty zostały uzupełnione udziałem w lekcji muzealnej w Muzeum Śląska Opolskiego, gdzie na podstawie ekspozycji uczestnicy nabyli bądź pogłębili swoja wiedze na tematy wielokulturowości Opolszczyzny i jej historii.

Wolontariusze przeprowadzili sondę uliczną wśród mieszkańców Dobrzenia Wielkiego i Groszowic. W sondzie znalazły się pytania o to kim są mieszkańcy wyżej wymienionych miejsc, Kim są sąsiedzi pytających. Czy dobrze się tam żyje? Jakim jest stereotypowy Polak/Ślązak/ Niemiec. Przepytanych zostało 20 osób, a z pozyskanymi odpowiedziami zostali zapoznani uczestnicy warsztatów.

W wyniku prac warsztatowych powstały dwie wystawy fotograficzne odnoszące się do ważnych miejsc, które są nierozerwalnie złączone w mieszkańcami i które budują tożsamość mieszkańców.  Wystawy wyeksponowane są w GOK w Dobrzeniu Wielkim oraz PZP24 w Opolu, które były partnerami projektu.

Wraz z wystawami zostały wyeksponowane mobilne murale – malowidła xxl – które były efektem refleksji nad tym, co stanowi o przynależności do ich własnej kultury, oraz o byciu „u siebie”.

O wszystkich działaniach i ich efektach donosiliśmy poprzez stronę www, profil FB Fundacji „Na zmianę” oraz strony partnerów projektu. Udało nam się pozyskać patronat medialny Radia Opole, które zaprosiło nas do zachęcenia do udziału w projekcie opowiadając o jego założeniach. Informując o projekcie opublikowaliśmy 10 artykułów i notatek poprzez portale internetowe.

Dodatkowo został zrealizowany film promocyjny projektu oraz wydrukowane 50 kart pocztowych z pracami uczestników w 5 wzorach.

wiele-kultur-jeden-dom-plakat-z-dobrym-logo

„Wiele kultur – jeden dom” realizowanego dzięki dofinansowaniu z konkursu grantowego „Opolskie EDUKO 2016” przeprowadzonego w ramach działań przewidzianych w projekcie pn. „Edukacja kulturowa Opolszczyzny – EDUKO 2016–2018”.